Veenhooibeestje in Nederland
📷 Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0

Veenhooibeestje spotten in Nederland

Coenonympha tullia · Large Heath

Zeer zeldzaam 🦋 Vlinder Kwetsbare soort · R1

🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen

Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort. Waarom we dat doen.

Waar en wanneer zie je een veenhooibeestje in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, van mei tot en met juli.

Hoe herken je een veenhooibeestje?

Voorvleugellengte ongeveer 19 millimeter. De bovenzijde is vrijwel effen bruin met een kleine zwarte oogvlek bij de vleugelpunt. Op de onderkant staat een rij zwarte oogvlekken met witte kern en gele ring. De rups wordt tot 25 millimeter, is groen met een geel- of witgezoomde middenstreep, een opvallende witte lengtestreep op de flanken en roze staartjes met witte punt.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Uiterst zeldzame standvlinder op nog slechts een paar plekken in Drenthe en Zuidoost-Friesland. Historisch veel wijder verspreid; sterke achteruitgang sinds de twintigste eeuw. Het Fochteloërveen herbergt de grootste populatie.

Leefgebied: Voedselarme plekken in moerassen, veengebieden en natte heide, met de karakteristieke structuur van dwergstruiken en bultvormende planten.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Eind mei tot midden juli, in één generatie. Heel soms is een vlinder van een tweede generatie gevonden.

Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.

Zo vergroot je je kans

  • Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
  • Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
  • Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
  • Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Camera met macro. Hij houdt zijn vleugels vrijwel altijd gesloten, dus je fotografeert de onderkant.

Fotograferen

Hij gaat zelden met open vleugels zitten, dus richt op de onderkant: de rij oogvlekken met witte kern en gele ring is daar het bewijs. Blijf op het pad of de vlonder — veenmos verdraagt geen betreding.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort.

Bronnen: NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 07-08-2026; De Vlinderstichting
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een veenhooibeestje?

Aan de rij oogvlekken op de onderkant. Die zijn zwart met een witte kern en een gele ring eromheen, en staan in een keurige rij over de achtervleugelonderkant. De bovenzijde is vrijwel effen bruin met slechts een kleine zwarte oogvlek bij de vleugelpunt — maar die zie je zelden, want hij houdt zijn vleugels vrijwel altijd gesloten. Voorvleugellengte ongeveer 19 millimeter.

Wat is het verschil met het hooibeestje?

Formaat, leefgebied en waardplant, in die volgorde. Het veenhooibeestje is groter en grijzer, met een duidelijkere rij oogvlekken op de achtervleugelonderkant; het hooibeestje is kleiner en oranjer met minder opvallende vlekjes. Beslissender is waar je staat: het hooibeestje is algemeen in allerlei graslanden en bermen, het veenhooibeestje uitsluitend op voedselarme veengrond. Zie je er één op natte heide of hoogveen in Drenthe, dan is dat het veenhooibeestje; zie je er één in een berm, dan niet.

Waar leeft de rups van?

Vooral van eenarig wollegras — het plantje met de witte pluimen dat je op levend hoogveen ziet staan. Buiten Nederland gebruikt de soort ook grassen als pijpenstrootje, maar hier is de binding aan wollegras vrijwel absoluut. Dat verklaart meteen waarom hij alleen op onvergraven, natte veengrond standhoudt: eenarig wollegras verdwijnt zodra een veen verdroogt of vermest raakt.

Waar en wanneer kun je hem zien?

Van eind mei tot midden juli, met de piek in juni, op nog slechts een paar plekken in Drenthe en Zuidoost-Friesland. Het Fochteloërveen heeft de grootste populatie. Het leefgebied bestaat uit voedselarme plekken in moerassen, veengebieden en natte heide, met de karakteristieke afwisseling van dwergstruiken en bultvormende planten. Historisch was hij veel wijder verspreid.

Waarom noemen jullie geen precieze vindplaatsen?

Omdat álle waarnemingen van deze soort in de NDFF vervaagd zijn tot hokken van 10 bij 10 kilometer, met aantasting van kwetsbare habitats, bescherming en verstoring als redenen. Het Fochteloërveen noemen wij omdat de beheerder dat zelf publiceert; exacte vliegplaatsen laten wij weg. Bij een soort die van intact hoogveen afhangt, is betreding minstens zo schadelijk als de bekendheid van de plek.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten: álle waarnemingen zijn vervaagd tot 10 bij 10 kilometer, daarom noemen wij geen gebieden of vindplaatsen. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.