Zwarte rat spotten in Nederland
Zeer zeldzaam 🦌 Zoogdier (land) Kwetsbare soort · R1
🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen
Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort. Waarom we dat doen.
Waar en wanneer zie je een zwarte rat in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, het hele jaar door.
Hoe herken je een zwarte rat?
Grijsbruine tot zwarte vacht met een lichtere buik, grote donkere ogen en lange snorharen. Beslissend zijn de grote, dunne en bijna kale oren en de eenkleurige staart die lánger is dan het lichaam. Kop-romp 160 tot 240 millimeter, staart 180 tot 260 millimeter, 130 tot 280 gram.
Waarmee kun je een zwarte rat verwarren?
Lijkt op: Bruine rat
- Bruine rat: Steviger gebouwd, met kleinere oren en een staart die korter is dan kop en romp samen; leeft op de grond en in het riool.
Welk spoor laat een zwarte rat achter?
Prent: de voorvoet is 18 tot 22 mm lang en even breed met vier tenen, de achtervoet 40 mm lang en 20 tot 25 mm breed met vijf tenen. Keutels: 9 tot 15 mm lang en 4 tot 5 mm dik, grijs tot donkerbruin en soms gekromd; anders dan bij de bruine rat liggen ze vaak op richels en balken en zelden op de grond, want dit is een klimmer. Vetvegen: onderbroken vegen van buiksmeer langs verticale en hellende oppervlakken. Vraatsporen: snijtandafdrukken van ongeveer 5 mm breed, half opgegeten graankorrels en knaagwerk aan kabels en verpakkingen.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Door intensieve bestrijding vooral nog in Noord-Brabant en Limburg, plus enkele havensteden zoals Amsterdam en Rotterdam. Er is een opmars van zuid naar noord zichtbaar.
Leefgebied: Kan niet goed tegen kou en wordt in Noordwest-Europa uitsluitend in menselijke bebouwing aangetroffen, op droge plaatsen en vaak op zolders.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Het hele jaar; hij houdt geen winterslaap.
Beste tijdstip: Nacht, rond zonsopgang en zonsondergang.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →
Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.
Zo vergroot je je kans
- Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
- Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
- Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
- Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Wildcamera op een zolder of in een schuur. In de natuur zul je hem niet tegenkomen.
Fotograferen
Fotografeer zodanig dat de hele staart in beeld staat. Bij deze soort is de staart langer dan het lichaam en dat is samen met de grote kale oren het enige betrouwbare onderscheid met de bruine rat.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil met de bruine rat?
Twee dingen, en allebei goed te zien. De staart van de zwarte rat is lánger dan zijn lichaam; bij de bruine rat is die juist korter. En de oren zijn bij de zwarte rat groot, dun en bijna kaal, terwijl de bruine rat kleine, behaarde oren heeft. Kleur helpt niet: een zwarte rat kan grijsbruin zijn en een bruine rat donker.
Hoe herken je hem verder?
Aan de grote donkere ogen en lange snorharen, en aan zijn bouw: slanker dan de bruine rat. De vacht is grijsbruin tot zwart met een lichtere buik, de staart eenkleurig. Kop-romp 160 tot 240 millimeter, staart 180 tot 260 millimeter, 130 tot 280 gram.
Waar leeft hij?
Vrijwel uitsluitend in gebouwen. De zwarte rat kan niet goed tegen kou en wordt in Noordwest-Europa daarom alleen in menselijke bebouwing aangetroffen, op droge plaatsen en vaak op zolders. Dat is een duidelijk verschil met de bruine rat, die juist riolen, oevers en vochtige plekken opzoekt. Hij is een uitstekende klimmer die tot anderhalve meter hoog kan springen, leeft in groepen van twintig tot zestig dieren en zwemt liever niet.
Waarom staat een rat op de Rode Lijst?
Omdat de zwarte rat in Nederland juist zeldzaam is geworden. Hij staat als bedreigd op de Rode Lijst 2020. Door intensieve bestrijding — die grotendeels op de veel algemenere bruine rat is gericht — is hij teruggedrongen tot Noord-Brabant, Limburg en enkele havensteden als Amsterdam en Rotterdam. Wel is er een opmars van zuid naar noord zichtbaar.
Waarom noemen jullie geen precieze vindplaatsen?
Omdat álle waarnemingen van deze soort in de NDFF vervaagd zijn tot hokken van 5 bij 5 kilometer, met aantasting van kwetsbare habitats en verstoring als redenen. Bij een soort die in gebouwen leeft, is een gepubliceerde locatie meteen een adres — en een adres dat om bestrijding vraagt terwijl het om een bedreigde soort gaat. Wij noemen daarom alleen de provincie.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten: álle waarnemingen zijn vervaagd tot 5 bij 5 kilometer, daarom noemen wij geen gebieden of vindplaatsen. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.