Butskop spotten in Nederland
Zeer zeldzaam 🦭 Zeezoogdier
Waar en wanneer zie je een butskop in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, het hele jaar door.
Hoe herken je een butskop?
Een forse spitssnuitdolfijn met een hoog, bol voorhoofd boven een korte snuit. De twee dieren die in 2020 in Zeeland strandden waren “twee volwassen vrouwtjes van ongeveer zeven en acht meter lengte”. Dat formaat is in Nederland het praktische onderscheid met de gewone spitssnuitdolfijn, die ongeveer vijf meter wordt. Van de kleur, de vinvorm en het blaasbeeld hebben we geen Nederlandstalige beschrijving kunnen vinden; dat staat hier dus niet.
Waarmee kun je een butskop verwarren?
- Gewone spitssnuitdolfijn: De andere spitssnuitdolfijn van de Nederlandse lijst, maar met circa vijf meter duidelijk kleiner dan de zeven tot acht meter van een butskop.
- Potvis: Veel groter, met een blokvormige kop in plaats van een bol voorhoofd, en een blaas die schuin naar voren staat.
- Griend: Ook een bolle kop, maar geheel zwart en met een lage, brede rugvin.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Een diepzeesoort die hier verdwaald terechtkomt. Het verloop in 2020 laat de route zien: de dieren werden eerst levend in de Oosterschelde gemeld (20 tot 23 augustus), daarna op de Westerschelde (6 september), en op 7 en 8 september werden ze dood gevonden bij Terneuzen en Borssele. Nederlandse gevallen vallen opvallend vaak in augustus tot november.
Leefgebied: Zeer diep water. De dieren “leven ook in heel diep water, waar ze op grote diepte jagen op inktvissen” — “Denk bij ‘grote diepte’ aan 500-2000 meter.”.
Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.
Leefgebied: Zeer diep water. De dieren “leven ook in heel diep water, waar ze op grote diepte jagen op inktvissen” — “Denk bij ‘grote diepte’ aan 500-2000 meter.”.
Voor deze soort zijn nog geen gebieden met voldoende bewijs vastgelegd. We noemen daarom het type leefgebied.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: De Nederlandse gevallen vallen opvallend vaak in augustus tot november, maar het aantal is te klein voor een echt patroon.
Beste tijdstip: Niet van toepassing: dit is een soort die je in Nederland alleen verdwaald of gestrand tegenkomt.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
- Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
- Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
- Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Geen — bij een levend of dood dier geldt: afstand houden en de strandingsorganisatie bellen
Fotograferen
Zie je in een zeearm een grote walvis met een bol voorhoofd, fotografeer dan de kop van opzij en bel direct. Bij de butskoppen van 2020 waren de meldingen uit de Oosterschelde het begin van een reeks die twee weken later dood eindigde; snelle melding is hier belangrijker dan een mooie foto.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt de butskop in Nederland voor?
“De database van Walvisstrandingen.nl bevat 23 waarnemingen”, en “De oudste dateert van 1584.” Sinds 1900 zijn er veertien bijgekomen. De gaten zijn enorm: “tussen 1958 en 1984 zat een periode van 26 jaar, tussen 1884 en 1927 zelfs een periode van 43 jaar.”
Stranden ze levend?
Opvallend vaak wel. “Opvallend is dat van de 14 butskoppen in ons land in de twintigste eeuw er 8 levend zijn gestrand.” Dat is een hoog aandeel voor een walvis, en het maakt een snelle melding bij de strandingsorganisatie extra belangrijk.
Wat gebeurde er in 2020?
Twee volwassen vrouwtjes van ongeveer zeven en acht meter raakten in de Zeeuwse delta verzeild. Ze werden van 20 tot 23 augustus in de Oosterschelde gemeld, op 6 september op de Westerschelde, en op 7 en 8 september dood gevonden bij Terneuzen en Borssele. Hun magen bevatten “een grote hoeveelheid inktvissnavels” maar ze “hadden minstens twee weken niets gegeten”.
Waar leeft de butskop normaal?
In zeer diep water, waar hij op inktvis jaagt: “Denk bij ‘grote diepte’ aan 500-2000 meter.” De inktvis *Gonatus fabricii* is het stapelvoedsel. De ondiepe zuidelijke Noordzee is dus precies het verkeerde gebied voor dit dier, en dat verklaart waarom de meeste gevallen slecht aflopen.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.